Ngày 17/8/2026, Phó Bí thư thường trực Lê Quốc Phong ký ban hành Chỉ thị số 19-CT/TU của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh về việc tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng trên địa bàn Thành phố.
Theo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, thời gian qua công tác quản lý nhà nước về quy hoạch, đất đai, xây dựng và trật tự xây dựng đã được các cấp ủy, chính quyền quan tâm, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, chỉnh trang và phát triển đô thị. Tuy nhiên, tại một số địa phương, công tác quản lý trật tự xây dựng vẫn còn hạn chế; quy hoạch, hạ tầng chưa đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; công tác phối hợp, tổ chức thực hiện pháp luật có lúc, có nơi chưa chặt chẽ. Năng lực phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm ở cơ sở còn bất cập, trong khi tình trạng vi phạm trật tự xây dựng, xây dựng không đúng mục đích sử dụng đất vẫn tiềm ẩn diễn biến phức tạp.
Đề cao trách nhiệm người đứng đầu
Một trong những yêu cầu trọng tâm của Chỉ thị là tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quy hoạch, đất đai, xây dựng và trật tự xây dựng đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Chỉ thị nhấn mạnh phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ thẩm quyền”, đồng thời đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, cán bộ, công chức, viên chức trong thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về quy hoạch, đất đai, xây dựng và trật tự xây dựng.
Các tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy, buông lỏng quản lý để phát sinh vi phạm phải được kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm, theo tinh thần “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”. Kết quả thực hiện nhiệm vụ sẽ là một trong những căn cứ đánh giá năng lực, trách nhiệm và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân, nhất là người đứng đầu.
Tăng cường kiểm tra, kiểm soát từ cơ sở
Chỉ thị yêu cầu Đảng ủy UBND Thành phố, lãnh đạo UBND Thành phố chỉ đạo các sở, ban, ngành và UBND các phường, xã, đặc khu tổ chức thực hiện đầy đủ, kịp thời các quy định pháp luật và chỉ đạo của Trung ương, Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực Thành ủy về quy hoạch, đất đai, xây dựng và trật tự xây dựng.
Cùng với đó, phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm; chủ động giải quyết khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền. Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền, phải kịp thời báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết, không để vi phạm phát sinh hoặc kéo dài.
Đẩy mạnh cải cách thủ tục, chuyển đổi số
Một nhiệm vụ khác được Chỉ thị nhấn mạnh là đẩy mạnh cải cách hành chính trong các lĩnh vực quy hoạch, đất đai và xây dựng; rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, công khai, minh bạch và rút ngắn thời gian giải quyết, qua đó giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Thành phố cũng sẽ đầu tư, hoàn thiện hạ tầng, nền tảng và dữ liệu số; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước từ Thành phố đến cơ sở.
Siết quản lý quy hoạch, đất đai và trật tự xây dựng
Đối với quy hoạch, Chỉ thị yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong lập, thẩm định, phê duyệt, quản lý và thực hiện quy hoạch; tập trung xử lý tình trạng “quy hoạch không khả thi”; khẩn trương lập, điều chỉnh các quy hoạch đô thị, nông thôn và quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật theo hướng đồng bộ, khả thi, gắn với nguồn lực thực hiện. Thông tin quy hoạch phải được công khai, minh bạch; quản lý chặt chẽ mốc giới, chỉ giới và cốt xây dựng.
Đối với đất đai, Chỉ thị yêu cầu quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai; kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng đất theo quy hoạch, kế hoạch và đúng mục đích. Các dự án chậm đưa đất vào sử dụng, chậm tiến độ phải được rà soát, công khai và xử lý theo quy định; đồng thời tập trung tháo gỡ, xử lý các công trình, dự án, khu đất tồn đọng, không để kéo dài gây lãng phí nguồn lực và phát sinh vi phạm.
Đối với trật tự xây dựng, công tác kiểm tra, kiểm soát phải được tăng cường từ khi khởi công đến khi hoàn thành công trình, nhất là tại những địa bàn, khu vực có nguy cơ phát sinh vi phạm. Chỉ thị yêu cầu kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm công trình không phép, sai phép, sai quy hoạch, sai mục đích sử dụng đất hoặc xây dựng trên đất không đủ điều kiện theo quy định.
Gắn quản lý trật tự xây dựng với chỉnh trang đô thị
Chỉ thị yêu cầu gắn công tác quản lý trật tự xây dựng với chỉnh trang, phát triển đô thị đồng bộ, hiện đại, xanh và bền vững. Trong lĩnh vực nhà ở, Chỉ thị đặt mục tiêu đến cuối năm 2030 phát triển thêm 199.400 căn nhà ở xã hội theo Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.
Đối với công tác chỉnh trang kênh, rạch, Chỉ thị yêu cầu khẩn trương thực hiện lộ trình di dời nhà ở trên và ven kênh, rạch, đồng thời nâng chỉ tiêu từ 20.000 lên 40.000 căn theo Chỉ thị số 45/CT-UBND ngày 5/5/2026 của UBND Thành phố. Hoạt động xây dựng, sửa chữa, cải tạo công trình tại hành lang bảo vệ kênh, rạch và các khu vực thực hiện chỉnh trang, di dời cũng phải được quản lý chặt chẽ.
Bên cạnh đó, Chỉ thị yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng giao thông, thoát nước, chống ngập, nhất là các dự án trọng điểm; phát triển công trình phù hợp khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật và tăng cường quản lý chất lượng, tiến độ, an toàn thi công, thực hiện nghiêm các quy định về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
Tăng trách nhiệm của phường, xã, đặc khu
Chỉ thị xác định rõ trách nhiệm của Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy các phường, xã, đặc khu trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý nhà nước về quy hoạch, đất đai, xây dựng và trật tự xây dựng theo phân cấp, ủy quyền.
Đặc biệt, Chủ tịch UBND phường, xã, đặc khu chịu trách nhiệm về công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn và chịu trách nhiệm trước UBND, Chủ tịch UBND Thành phố và trước pháp luật nếu thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, bao che, tiếp tay hoặc không kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm. Kết quả thực hiện nhiệm vụ là căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu và cán bộ được phân công.
Chỉ thị đồng thời phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động, giám sát, phản biện xã hội; yêu cầu HĐND các cấp tăng cường giám sát việc chấp hành pháp luật và thực hiện các chủ trương, nhiệm vụ về quy hoạch, đất đai, xây dựng và trật tự xây dựng. Ủy ban Kiểm tra Thành ủy được giao theo dõi, tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy kiểm tra, giám sát việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện Chỉ thị.
Với việc phân định rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm tra từ cơ sở, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số, Chỉ thị số 19-CT/TU không chỉ hướng đến việc chấn chỉnh trật tự xây dựng mà đặt trong tổng thể yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị nhà nước về quy hoạch, đất đai và xây dựng, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân trong thực thi công vụ. Việc triển khai nghiêm túc Chỉ thị sẽ góp phần xây dựng môi trường quản lý minh bạch, kỷ cương, chủ động và hiệu quả, tạo nền tảng cho phát triển đô thị đồng bộ, bền vững, đồng thời củng cố niềm tin và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.