Khi “hành vi” của tế bào có thể được nhìn thấy theo thời gian thực, y học chính xác đang mở ra hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu ung thư. Ngày 27/8/2026, Trung tâm Công nghệ Sinh học TP.HCM phối hợp cùng CEMBIO tổ chức seminar chuyên đề về phân tích chức năng tế bào theo thời gian thực, với sự tham dự của các nhà nghiên cứu và chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ sinh học, tế bào gốc, vật liệu y sinh và y sinh học. Seminar giới thiệu những ứng dụng mới trong nghiên cứu ung thư, liệu pháp miễn dịch, phát triển thuốc và nghiên cứu tiền lâm sàng trên các mô hình tế bào 2D, 3D và organoid.
Trong bối cảnh y học chính xác ngày càng phát triển, việc lựa chọn và tối ưu hóa phương pháp điều trị không chỉ dựa trên đặc điểm di truyền hay các dấu ấn phân tử của người bệnh mà còn đòi hỏi khả năng đánh giá chức năng thực tế của tế bào. Đây là hướng tiếp cận đang mở ra nhiều cơ hội trong nghiên cứu ung thư, phát triển thuốc, liệu pháp miễn dịch, tế bào gốc, organoid và chuyển giao các kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm vào thực tiễn.
Tại buổi báo cáo, bà Katherine Ang – Account Manager, Agilent Technologies, chuyên gia có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực khoa học sự sống, đã chia sẻ các giải pháp phân tích chức năng tế bào và những ứng dụng trong nghiên cứu y sinh, bao gồm:
- Phân tích chuyển hóa năng lượng trên nhiều mô hình tế bào, không chỉ giới hạn ở tế bào 2D mà còn mở rộng sang mô hình 3D và organoid, qua đó đánh giá khả năng thích nghi, hoạt động và đáp ứng của tế bào miễn dịch sau truyền.
- Theo dõi tế bào sống theo thời gian thực, cho phép quan sát liên tục những thay đổi về hình thái và chức năng của tế bào trong suốt quá trình nghiên cứu, đặc biệt có tiềm năng ứng dụng trong sàng lọc thuốc quy mô lớn.
- Kết hợp hình ảnh tế bào với dữ liệu động học định lượng, giúp đồng thời theo dõi đặc điểm hình thái, hành vi và chức năng của tế bào, mang lại dữ liệu toàn diện hơn so với phương pháp phân tích tại một thời điểm.
- Đánh giá tương tác giữa tế bào miễn dịch và tế bào ung thư, qua đó làm rõ cơ chế đáp ứng miễn dịch và khả năng tiêu diệt tế bào ung thư. Đặc biệt, công nghệ có thể hỗ trợ đánh giá hiệu quả của liệu pháp miễn dịch, nổi bật là liệu pháp tế bào CAR-T.
- Ứng dụng phân tích chức năng tế bào trong nghiên cứu ung thư và nghiên cứu chuyển giao, đặc biệt trong nghiên cứu tiền lâm sàng, góp phần tạo cầu nối từ nghiên cứu cơ bản, phát triển thuốc và công nghệ đến đánh giá hiệu quả trước khi tiến tới ứng dụng trên người
Tại buổi báo cáo, phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều câu hỏi và trao đổi chuyên môn từ các nghiên cứu viên, tập trung vào khả năng ứng dụng và tối ưu hóa công nghệ trong thực tiễn nghiên cứu. Câu hỏi đặt ra của TS. Nguyễn Thị Lệ Thủy – Phó trưởng phòng CNSH Động vật, Trung tâm Công nghệ Sinh học, về việc tối ưu hóa và chuẩn hóa quy trình khảo sát trên hệ thống xCELLigence đối với nhiều dòng tế bào ung thư khác nhau, đặc biệt là cách thiết lập điều kiện phù hợp cho từng loại tế bào nhằm bảo đảm tính chính xác và khả năng so sánh của kết quả.
Hình ảnh trao đổi tại buổi báo cáo (TS. Nguyễn Thị Lệ Thuỷ - bên phải)
Trao đổi về vấn đề này, chuyên gia cho biết mỗi dòng tế bào có thể có đặc tính sinh học và điều kiện nuôi cấy khác nhau, do đó cần lựa chọn và tối ưu các thông số phù hợp. Hệ thống đã có các công bố khoa học và quy trình tham khảo được xây dựng trên nhiều dòng tế bào, giúp các nhóm nghiên cứu có cơ sở lựa chọn điều kiện thử nghiệm, từng bước chuẩn hóa quy trình và nâng cao độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.
Thông qua buổi báo cáo, các nhà nghiên cứu có thêm góc nhìn về việc kết hợp dữ liệu phân tử với dữ liệu chức năng theo thời gian thực, qua đó đánh giá toàn diện và chính xác hơn trạng thái, hoạt động cũng như khả năng đáp ứng của tế bào trước các tác động điều trị. Đây là hướng tiếp cận giàu tiềm năng trong nghiên cứu phát triển thuốc, liệu pháp miễn dịch, nghiên cứu ung thư trên mô hình 2D, 3D và organoid, đồng thời mở rộng ứng dụng trong nghiên cứu tế bào gốc và các nghiên cứu tiền lâm sàng, góp phần đưa y học chính xác từ phòng thí nghiệm đến gần hơn với thực tiễn.