(SHTP) - Trung tâm Công nghệ Sinh học TP.HCM vừa hoàn thành chương trình đào tạo và chuyển giao công nghệ “Ứng dụng công nghệ CRISPR-Cas9 trong thủy sản” cho Công ty Cổ phần Thủy sản Việt Úc. Chương trình được triển khai từ tháng 4/2025, sau gần 2 năm hợp tác, chương trình góp phần tăng cường liên kết giữa đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp. Hoạt động góp phần thúc đẩy ứng dụng công nghệ sinh học và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại TP.HCM.
Hình 1: Khai giảng khóa đào tạo với sự tham dự của TS. Hà Thị Loan – Phó giám đốc Trung tâm CNSH cùng TS. Lữ Đức – Phó tổng Giám đốc Tập đoàn Việt Úc
Khóa đào tạo được thiết kế bài bản theo từng giai đoạn, từ chuẩn bị, đào tạo tập trung đến theo dõi dài hạn. Trong đó, giai đoạn đào tạo tập trung kéo dài 2–3 tuần, bao gồm ba nội dung chính: lý thuyết chuyên sâu về CRISPR-Cas9, thực hành vi tiêm “chay” trên phôi, và thực hành vi tiêm CRISPR-Cas9 chính thức trên phôi cá ngựa vằn . Sau giai đoạn này, học viên tiếp tục được hướng dẫn theo dõi các thế hệ F0, F1 và F2 trong thời gian 6–9 tháng nhằm đánh giá hiệu quả chỉnh sửa gen và xây dựng năng lực nghiên cứu lâu dài tại doanh nghiệp.
Nội dung chương trình không chỉ dừng lại ở việc chuyển giao kỹ thuật mà còn tập trung phát triển năng lực R&D cho học viên. Các học viên được tiếp cận toàn bộ quy trình từ thiết kế gRNA, thực hành vi tiêm, đến sàng lọc và đánh giá đột biến bằng các phương pháp sinh học phân tử như PCR và giải trình tự . Đặc biệt, kỹ năng vi tiêm trên phôi cá ngựa vằn – một kỹ thuật cốt lõi trong nghiên cứu chỉnh sửa gen – được huấn luyện bài bản thông qua các bước từ thao tác cơ bản đến ứng dụng thực tế.
Để đảm bảo chất lượng đào tạo, Trung tâm Công nghệ Sinh học TP.HCM đã huy động đội ngũ giảng viên và trợ giảng có chuyên môn sâu, bao gồm các tiến sĩ và thạc sĩ thuộc Phòng Công nghệ Sinh học Thủy sản. Đội ngũ này không chỉ trực tiếp giảng dạy mà còn theo sát học viên trong suốt quá trình thực hành, đảm bảo từng bước thao tác đạt chuẩn và có thể triển khai độc lập sau khóa học.
Về phía doanh nghiệp, Công ty Cổ phần Thủy sản Việt Úc đã chủ động đầu tư các nguồn lực cần thiết cho chương trình, bao gồm hóa chất, sinh phẩm chính như Cas9, gRNA, kit PCR, cũng như chi phí liên quan đến nhân sự và vận hành thí nghiệm . Mô hình phối hợp này thể hiện rõ cơ chế hợp tác “đồng đầu tư – đồng phát triển”, trong đó Trung tâm đóng vai trò hạt nhân về tri thức và công nghệ, còn doanh nghiệp là đơn vị ứng dụng và triển khai thực tiễn.
Không chỉ dừng lại ở đào tạo ngắn hạn, chương trình còn mở rộng sang định hướng nghiên cứu dài hạn, với mục tiêu giúp doanh nghiệp từng bước làm chủ công nghệ chỉnh sửa gen, phục vụ phát triển các dòng giống thủy sản có giá trị kinh tế cao. Việc theo dõi các thế hệ F0, F1, F2 sau chỉnh sửa gen là minh chứng cho cách tiếp cận mang tính hệ thống, đảm bảo tính bền vững và khả năng ứng dụng thực tế của công nghệ.
Việc hoàn thành chương trình chuyển giao công nghệ CRISPR-Cas9 lần này khẳng định vai trò của Trung tâm Công nghệ Sinh học TP.HCM như một đầu mối quan trọng trong hệ sinh thái nghiên cứu – phát triển của Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM. Với năng lực về hạ tầng, đội ngũ chuyên gia và kinh nghiệm triển khai các dự án công nghệ sinh học, Trung tâm đang từng bước trở thành cầu nối hiệu quả giữa nghiên cứu cơ bản và ứng dụng công nghiệp.
Trong bối cảnh ngành thủy sản đang đối mặt với nhiều thách thức như dịch bệnh, biến đổi khí hậu và yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm, việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như CRISPR-Cas9 được xem là hướng đi chiến lược. Thông qua các chương trình chuyển giao như trên, TP.HCM không chỉ nâng cao năng lực khoa học – công nghệ nội tại mà còn tạo động lực cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, hướng tới phát triển bền vững.
Hình 2: Học viên thực hiện các kỹ thuật về sinh học phân tử tại phòng thí nghiệm Trung tâm công nghệ sinh học Thủy sản
Có thể thấy, sự hợp tác giữa Trung tâm Công nghệ Sinh học TP.HCM và Công ty Cổ phần Thủy sản Việt Úc là một mô hình tiêu biểu cho liên kết “Trung tâm nghiên cứu – Doanh nghiệp” trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Thành công của chương trình không chỉ mang lại giá trị trực tiếp cho các bên tham gia mà còn góp phần củng cố vị thế của TP.HCM như một trung tâm khoa học – công nghệ hàng đầu, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ sinh học ứng dụng cho nông nghiệp và thủy sản.
Trong thời gian tới, Trung tâm Công nghệ Sinh học TP.HCM sẽ vẫn tiếp tục mở rộng các chương trình đào tạo và chuyển giao công nghệ theo hướng chuyên sâu, gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ sinh học của Thành phố Hồ Chí Minh.